Bierzmowanie (wg Katechizmu Kościoła Katolickiego)
Bierzmowanie jest to Sakrament, w którym Duch Święty umacnia chrześcijanina, aby wiarę swoją mężnie wyznawał, bronił jej i według niej żył.
- Jakie są owoce sakramentu bierzmowania?
- Bierzmowanie udoskonala łaskę chrztu; jest sakramentem, który daje Ducha Świętego, aby w nas pogłębić łaskę, dziecięctwa Bożego, zjednoczyć nas ściślej z Chrystusem, uczynić silniejszą naszą więź z Kościołem, włączyć nas pełniej w jego misję i pomóc w dawaniu świadectwa wierze chrześcijańskiej przez słowo, które towarzyszy dziełom (1317).
- Kto udziela sakramentu bierzmowania?
- Szafarzem zwyczajnym bierzmowania jest biskup. Może on w razie konieczności pozwolić na udzielanie tego sakramentu kapłanom (1313)
- Jakie warunki winien spełniać kandydat do bierzmowania?
- Kandydat do bierzmowania winien wyznać wiarę, być w stanie łaski, mieć intencję przyjęcia tego sakramentu i być gotowym do podjęcia roli ucznia i świadka Chrystusa we wspólnocie kościelnej i w sprawach doczesnych (1319).
- Jaki jest ryt istotny sakramentu bierzmowania?
- Rytem istotnym bierzmowania jest namaszczenie Krzyżmem świętym czoła ochrzczonego wraz z włożeniem ręki szafarza i słowami: „Przyjmij znamię daru Ducha Świętego” (1320)
***
WSKAZANIA BISKUPA TARNOWSKIEGO DO WŁAŚCIWEGO PRZYGOTOWANIA
I PRZYJĘCIA SAKRAMENTU BIERZMOWANIA
na podstawie Instrukcji z dnia 22.06.2026 r, (OH.III – 3/35/26)
I. Cel przygotowania
Chrzest, bierzmowanie i Eucharystia są sakramentami wtajemniczenia chrześcijańskiego. Ich jedność powinna być zachowywana. Przez sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego wierni w coraz większym stopniu osiągają skarby życia Bożego i postępują w doskonałej miłości (por. KKK 1285, 1302).
Pełnia chrześcijańskiej inicjacji domaga się przyjęcia trzech sakramentów tworzących jedność i stanowiących fundament całego życia chrześcijańskiego. Każdy ochrzczony powinien przyjąć sakrament bierzmowania (por. KPK kan. 890; KKK 1212,1306,1285).
Przyjęcie sakramentu bierzmowania powinno poprzedzać odpowiednie przygotowanie, które pomoże owocniej przyjąć łaski sakramentu.
Przygotowanie do sakramentu bierzmowania ma na celu pogłębienie relacji z Chrystusem i Kościołem. Dzięki przygotowaniu kandydat ma możliwość otwarcia się na działanie Ducha Świętego, by mógł on lepiej podjąć apostolską odpowiedzialność życia chrześcijańskiego, a także odważnie wyznawać swoją wiarę. Przygotowanie ma obudzić zmysł przynależności do Kościoła powszechnego i wspólnoty parafialnej. Czas przygotowania należy zorganizować tak, by kandydaci mieli szczególną okazję do lepszego poznania wspólnoty parafialnej i włączenia się w jej życie. Parafialna wspólnota natomiast winna nieustannie wspierać swoją modlitwą osoby przygotowujące się do przyjęcia tego sakramentu.
Czas przygotowania to okres, który ma przynieść wzrost i pogłębienie łaski chrzcielnej. W sakramencie bierzmowania udzielany jest dar samego Ducha Świętego, następuje głębsze zakorzenienie w Bożym synostwie, kandydat ściślej jednoczy się z Chrystusem, udoskonala więź z Kościołem oraz zostaje udzielony mu dar męstwa do szerzenia i obrony wiary słowem oraz czynem.
Przygotowanie do sakramentu bierzmowania jest długotrwałym, integralnym procesem realizowanym zazwyczaj w rodzinie, w parafii i w szkole.
Obowiązek przygotowania do bierzmowania spoczywa na samym kandydacie i wspólnocie Kościoła, której jest członkiem. Stąd przygotowanie kandydatów powinno być wspólną troską jego samego, rodziców, duszpasterzy, katechetów szkolnych i parafialnych oraz innych osób zaangażowanych w życie parafii. Wypełnienie tego obowiązku wymaga ich skoordynowanej współpracy.
Wyjątkowa rola i odpowiedzialność spoczywa na rodzicach jako pierwszych katechetach oraz parafii, która jest naturalna wspólnotą przygotowującą do przyjęcia sakramentów .
Rodzice są pierwszymi katechetami swoich dzieci, dlatego to oni zgłaszają kandydata do bierzmowania, deklarując wsparcie w przygotowaniu do przyjęcia sakramentu. Postuluje się prowadzenie katechez dla rodziców kandydatów do bierzmowania.
Do sakramentu bierzmowania może przystąpić człowiek ochrzczony. Jeśli kandydat do bierzmowania został ochrzczony poza parafią przygotowania winien przedłożyć świadectwo chrztu ( KPK kan. 889 § 1).
Kandydaci do sakramentu bierzmowania winni odznaczać się rozwojem intelektualnym, emocjonalnym i religijnym stosownym do swojego wieku i na miarę swoich możliwości. Bierzmowanie jest sakramentem wiary, stad wiara kandydata jest podstawowym kryterium dopuszczenia do sakramentu. Wiara ta wyraża się:
a) w nienagannej postawie religijno-moralnej wyrażającej się m. in. w przyjęciu prawd objawionych i głoszonych przez Kościół,
b) nieutożsamianiu się z wrogimi chrześcijaństwu poglądami i ideologiami,
c) spełnianiu praktyk religijnych (między innymi uczestnictwo w niedzielnej i świątecznej Mszy świętej, przystępowanie z okazji pierwszych piątków miesiąca do sakramentu pokuty i pojednania oraz przyjmowanie w tym dniu Komunii świętej),
d) w deklaracji przyjęcia sakramentu,
e) w systematycznym uczestnictwie w lekcjach religii i spotkaniach formacyjnych w parafii,
f) w udziale w rekolekcjach i dniach skupienia,
g) w uczestnictwie w nabożeństwie przed bierzmowaniem (triduum lub nowenna).
Kandydat powinien przystąpić do sakramentu bierzmowania w stanie łaski uświęcającej, czyli przyjąć uprzednio sakrament pokuty i pojednania.
Kandydaci do sakramentu bierzmowania powinni włączać się aktywnie w życie parafii (działalność charytatywna, wolontariat, troska o czystość i wystrój kościoła, pomoc w organizacji wydarzeń o charakterze religijno – kulturalnym itp.). Służy to większej integracji ze wspólnotą wierzących w dalszym życiu chrześcijańskim po przyjęciu sakramentu bierzmowania.
Uczestnictwo wyłącznie w zajęciach z etyki nie spełnia wymogu przygotowania do sakramentu bierzmowania.
Kandydaci, którzy uczęszczają na lekcje religii poza terenem parafii, w której przygotowują się do przyjęcia sakramentu bierzmowania, zobligowani są do przedstawienia duszpasterzowi odpowiedzialnemu za formację przy parafii, wystawionego przez nauczyciela religii zaświadczenia o uczestnictwie w tych zajęciach oraz pozytywną opinię o kandydacie. (…)
II. Świadek sakramentu bierzmowania
Mając na uwadze rolę i zadania świadków w przygotowaniu kandydatów do bierzmowania postuluje się roztropnie i wcześnie dokonać ich wyboru, najlepiej już na początku procesu formacyjnego kandydata. Świadek pomaga przygotować kandydata do przyjęcia bierzmowania, a po przyjęciu tego sakramentu pomaga bierzmowanemu w wiernym wypełnianiu przyrzeczeń chrzcielnych (por. OB 5; Wskazania Konferencji Episkopatu Polski dotyczące przygotowania do przyjęcia sakramentu bierzmowania 6 kwietnia 2017 r., nr 19).
W celu wyraźnego zaznaczenia jedności sakramentów chrztu i bierzmowania świadkami bierzmowania powinni być rodzice chrzestni, o ile w dalszym ciągu są wierzącymi i praktykującymi katolikami. Tam, gdzie nie jest to możliwe, świadkiem może być inna osoba spełniająca stawiane jej wymagania. Jeśli świadek bierzmowania nie jest znany proboszczowi, powinien przedstawić stosowne zaświadczenie z parafii swojego zamieszkania, stwierdzające brak przeszkód do pełnienia tej funkcji. Świadkami nie mogą być naturalni rodzice bierzmowanego.
III. Przygotowanie do przyjęcia sakramentu
Przygotowanie bliższe do sakramentu bierzmowania obejmuje czas od przyjęcia Pierwszej Komunii świętej do rozpoczęcia przygotowania bezpośredniego do bierzmowania. W tym czasie kandydat uczestniczy w lekcjach religii oraz powinien zaangażować się w grupy działające w parafii.
Przygotowanie bezpośrednie jako ostatni etap przygotowania do sakramentu bierzmowania powinien mieć przede wszystkim charakter duchowy i polegać na udziale kandydata w systematycznych spotkaniach formacyjnych w parafii, celebracjach liturgicznych, a także rekolekcjach lub dniach skupienia. Trwa on dwa lata i rozpoczyna się w VII klasie szkoły podstawowej. Przygotowanie należy prowadzić w oparciu o program i z wykorzystaniem materiałów przygotowanych przez Wydział Katechetyczny.
W pierwszym roku przygotowania kandydaci poszerzają swoją wiedzę religijną w trakcie lekcji religii oraz poprzez dodatkowe spotkania, na których katecheta omawia treści zawarte w Katechizmie Bierzmowanych Diecezji Tarnowskiej. Katecheta ma obowiązek przedstawienia zakresu materiału kandydatowi oraz pomaga mu w zrozumieniu treści. Na zakończenie pierwszego etapu przygotowania, po upewnieniu się przez katechetę o zdobyciu odpowiedniej wiedzy przez kandydata, odbywa się rozmowa sprawdzająca (egzamin). (…) Zaleca się, by rozmowa sprawdzająca odbywała się przy udziale rodziców. Jest to okazja do przypomnienia rodzicom o ich odpowiedzialności za przygotowanie dziecka do sakramentu bierzmowania.
W drugim roku przygotowania kandydaci powinni pogłębiać swoje życie religijne, liturgiczne i sakramentalne przez zaangażowanie się w rozmaite spotkania w parafii według wskazań programu zatwierdzonego przez Biskupa lub włączenie się w działania charytatywne lub ewangelizacyjne prowadzone we wspólnocie parafialnej. Celebracje liturgiczne powinny odbywać się w kościele lub kaplicy, natomiast inne spotkania mogą być organizowane w pomieszczeniach parafialnych.
W drugim roku przygotowania kandydaci potwierdzają uroczyście podczas Mszy świętej chęć przyjęcia sakramentu składając pisemną deklarację. Rozpoczynając drugi etap przygotowania kandydaci wraz z odpowiedzialnymi za ich przygotowanie uczestniczą w diecezjalnym spotkaniu młodych organizowanym przez Wydział Duszpasterstwa Dzieci i Młodzieży. Zaleca się, by kandydat do sakramentu bierzmowania zachował imię chrzcielne. Jeśli jednak nie ma on świętego patrona z chrztu, odpowiednio wcześniej powinien wybrać sobie nowe imię, wzięte od świętego, który będzie dla niego wzorem dojrzałego życia chrześcijańskiego. W trakcie przygotowania kandydat ma zapoznać się z życiorysem swojego patrona i obudzić w sobie pragnienie naśladowania go.
Przed przyjęciem sakramentu bierzmowania kandydaci winni być zachęceni do potwierdzenia swoich zobowiązań abstynenckich.
Zaleca się, by w stosownym czasie duszpasterze zorganizowali kandydatom rekolekcje. Należy też podtrzymać cenną praktykę odbywania przed uroczystością bierzmowania nowenny do Ducha Świętego czy triduum. Ostatnie spotkanie winno być połączone z nabożeństwem pokutnym i przystąpieniem do sakramentu pokuty i pojednania.
Po przyjęciu sakramentu bierzmowania należy zaangażować młodzież w działalność grup, ruchów i stowarzyszeń działających w parafii.
